Here naverokê

Fethi Okyar

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Fethi Okyar
2em Serokwezîrê Tirkiyeyê
Wezîfedarî
22 November 1924 – 3 March 1925
SerokdewletMustafa Kemal Atatürk
Berêİsmet İnönü
Paşêİsmet İnönü
4em Serokwezîrê Tirkiyeyê
Wezîfedarî
14 August 1923 – 27 October 1923
BerêRauf Orbay
Paşêİsmet İnönü (Serokwezîrê Tirkiyeyê)
3em Serokê Meclîsê ya Tirkiyeyê
Wezîfedarî
1 çiriya paşîn 1923 – 22 çiriya paşîn 1924
BerêMustafa Kemal Atatürk
PaşêKâzım Özalp
Parlementerê Meclîsa Mezin a Neteweyî
Wezîfedarî
8 sibat 1935 – 7 gulan 1943
Herêma
hilbijartinê
Bolu (1935, 1939, 1943)
Wezîfedarî
28 hezîran 1923 – 25 nîşan 1931
Herêma
hilbijartinê
Stembol (1923)
Gümüşhane (1927)
Wezîrê Edaletê
Wezîfedarî
26 gulan 1939 – 12 adar 1941
BerêTevfik Fikret Sılay
PaşêHasan Menemencioğlu
Jiyan
Jidayikbûn
Ali Fethi

29ê nîsana 1880an(1880-04-29)
Prilep, Manastir Vilayet, Împeratoriya Osmanî
Mirin7ê gulana 1943an
Stembol, Tirkiye
Partiya siyasîPartiya Gel a Komarî (1923–1930)
Partiya Lîberal a Komarî (1930)
Partiya Gel a Komarî (1930–1943)
Xizmetên leşkeriyê
Pabendî Împeratoriya Osmanî
Şax Artêşa Împeratoriya Osmanî
Salên xizmetê1898–1923
PayeSerfermandar
Şerên tevlêbûyîŞerê Îtalyan û Tirkî yê 1911-1912
Şerên Balkanê
biguhêreBelge

Ali Fethi Okyar (jdb. 29ê nîsana 1880an - m. 7ê gulana 1943an) dîplomat û siyasetmedarekî tirk bû ku di deh salên dawî yên Împeratoriya Osmanî de efserî, leşkerî û dîplomatî kiriye. Okyar piştî Mustafa Kemalî bûye duyem serokwezîrê Tirkiyeyê (1924-1925) û serokê duyem ê meclîsa Tirkiyeyê.

Okyar li bajarê Prilepê yê osmanî li Vilayeta Manastirê (îro Makedonyaya Bakur) bi eslê ji malbateke alban,[1][2][3] yan jî li gorî hinek çavkaniyên din çerkez,[4] hatiye dinyayê. Di sala 1913an de tevlî Komîteya Îtihat û Teraqî (İttihat ve Terakki Cemiyeti) bûye û wek sekreterê giştî hatiye hilbijartin. Di sala 1924an de piştî İsmet İnönü wek serokwezîr hatiye tayînkirin. Lê tenê çend meh şûnda İnönü di adara 1925an de dîsa ketiye şûna wî, ji ber ku tepeserkirina serhildana Şêx Seîd siyasetekî biqerar hewce bû.[5] Pişt re ew wek balyozê Tirkiyeyê yê li Fransayê di Parîsê de hatiye tayînkirin.[5] Di sala 1930an de destûra damezrandina Serbest Cumhuriyet Fırkası (Partiya Komarî ya Lîberal) wergirtiye, ku partiyeke mixalefetê ya destpêkî bû.[6] Lê dema hikûmetê dît ku ev partiya mixalefetê piştgirî dide îslamîstan, partî neqanûnî hatiye ragihandin û girtin, rewşeke mîna ya Partiya Pêşverû ya Komarî ku di sala 1924an de çend meh dom kiribû. Paşê, Okyar ji sala 1939an heta 1941an Wezîrê Edaletê bûye.

  1. ^ Stevenson, Charles (2014). A Box of Sand. The Italo-Ottoman War 1911-1912. r. 110. ISBN 9780957689275.
  2. ^ Karpat, Kemal (2001). The politicization of Islam: reconstructing identity, state, faith, and community in the late Ottoman state. Oxford: Oxford University Press. ISBN 9780190285760.
  3. ^ Gingeras, Ryan (2019). Eternal Dawn: Turkey in the Age of Atatürk (bi îngilîzî). Oxford University Press. r. 27. ISBN 978-0-19-879121-8.
  4. ^ Arslanbenzer, Hakan (3 tîrmeh 2020). "Fethi Okyar: Commissioned liberal, faithful Kemalist". Daily Sabah (bi îngilîziya amerîkî). Roja gihiştinê 5 adar 2024.
  5. ^ a b Üngör, Umut. "Young Turk social engineering : mass violence and the nation state in eastern Turkey, 1913- 1950" (PDF). University of Amsterdam. rr. 235–236. Roja gihiştinê 8 nîsan 2020.
  6. ^ Weiker, Walter F. (1991). Heper, Metin; Landau, Jacob M. (edîtor). Political Parties and Democracy in Turkey (bi îngilîzî). I.B. Tauris. r. 84. ISBN 1-85043300-3.
  • Balkaya, İhsan Sabri (2005). Ali Fethi Okyar (29 Nisan 1880-7 Mayıs 1943) (bi tirkî) (Çapa I.). Ankara: Turkish History Association. ISBN 9751617162.
  • Çay, Abdulhaluk Mehmet (2009). Başlangıçtan Bugüne Türkiye Cumhuriyeti Hükümetleri (PDF) (bi tirkî). Künüçen, Hale. Ankara: Turkey Ministry of Culture and Tourism, Culture Portal. Ji orîjînalê (PDF) di 1 gulan 2020 de hat arşîvkirin. Roja gihiştinê 1 gulan 2020.
  • Güneş, İhsan (tebax 2012). Özmel Akın, Nur; Güven, Pınar (edîtor). Meşrutiyet'ten Cumhuriyet'e Türkiye'de Hükümetler: Programları ve Meclisteki Yankıları (1908-1923) (bi tirkî) (Çapa I.). Istanbul: Turkey İş Bank Cultural Publications. ISBN 9786053606512.

Girêdanên derve

[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]